آخرین مطالب

تهدید و فرصت ارمغان افول گردشگری ترکیه

ترکیه مقصد محبوب ایرانی‌هاست. به خصوص آن‌ها که قصد دارند کمی از فضای روزمره فاصله بگیرند. چند سالی می‌شود که آگهی تورهای آنتالیا …

تهدید و فرصت ارمغان افول گردشگری ترکیه

ترکیه مقصد محبوب ایرانی‌هاست. به خصوص آن‌ها که قصد دارند کمی از فضای روزمره فاصله بگیرند. چند سالی می‌شود که آگهی تورهای«آنتالیا»، «کوش آداسی» و «استانبول» بخش بزرگی از صفحات مطبوعات- چه چاپی و چه الکترونیک- را به خود اختصاص داده‌اند و البته این فضا مختص ایران نیست. در دهه گذشته، تب ترکیه مانند مرضی عالم‌گیر مرز‌های جهان را در نوردیده و این کشور نیمه آسیایی- نیمه اروپایی را تبدیل به یکی از مقاصد محبوب گردشگردان، علی الخصوص در میان کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی کرده است. اما هر طلوعی را غروبی است، و آفتاب ترکیه نیز از این موضوع مستثنا نیست.

به گزارش خبرینه و به نقل از ایران جیب برگرفته از تعادل، آخرین آمار ارائه شده توسط وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه، گواهی می‌دهد که آمار ورود گردشگر خارجی به این کشور در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ با رشدی منفی همراه بوده، آن هم با شیبی زیاد. آنقدر زیاد که با جرات می‌توان این رشد منفی را سقوط نامید. علل مختلفی برای توجیه این سقوط برشمرده می‌شود؛ از حرکت دولت ترکیه به سمت یک حکومت استبدادی گرفته تا بمب‌گذاری‌‌ها و حملات تروریستی در مناطق گردشگری این کشور. اما آن‌چه برای ایرانیان اهمیت دارد، علت کاهش محبوبیت ترکیه نیست. با کاهش تقاضا برای سفر به ترکیه، شرایط بازار گردشگری منطقه تغییر می‌کند و این مساله بر بازار گردشگری ایران نیز اثرگذار است. کاهش تقاضا برای خدمات گردشگری ترکیه، به معنای افزایش تقاضا برای کالای جایگزین، یعنی خدمات گردشگری کشورهایی با شرایط مشابه ترکیه است. کشورهایی که در همین منطقه قرار دارند، ریشه‌های فرهنگیشان با ترکیه مشابهت دارد، مانند این کشور دارای قدمت تاریخی هستند، از طبیعتی چهارفصل برخوردارند و بطور خلاصه، «ایران» هستند! اما بر خلاف آن‌چه این روزها مدام تکرار می‌شود، افزایش تقاضا برای خدمات گردشگری ایران تنها اثر کاهش تقاضای بازار ترکیه نیست. این کاهش، به کاهش قیمت گردشگری در ترکیه نیز منجر می‌شود. اینجاست که یقین مطلق و خوشبینانه صنعت گردشگری کشور به افزایش درآمد پس از کاهش اقبال جهانی به ترکیه به تردید بدل و این سوال مطرح می‌شود که تغییر در بازار ترکیه برای صنعت ایران یک فرصت است، یا یک تهدید؟

نصف جهان، ما ایرانی‌‌ها را یاد اصفهان می‌اندازد، اما ترکیه، حدود ۱۰ سال پیش، با شعار «ترکیه را ببینید، نصف جهان را ببینید» توانست خود را به عنوان یکی از مقاصد برتر گردشگری جهان مطرح کند. آب و هوای مدیترانه‌ای، طبیعت جذاب، فرهنگ غنی، جاذبه‌های تاریخی در کنار برخی از آزادی‌های اجتماعی که به خصوص در منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی کم سابقه است، در رشد صنعت گردشگری ترکیه نقش اصلی را بازی کردند. ترکیه رشدی بزرگ را تجربه کرد، بطوری که در سال ۲۰۱۴ نزدیک به ۳۷میلیون نفر گردشگر وارد این کشور شده‌اند. اما این رشد فزاینده چندان نپایید. سال ۲۰۱۵ سال آغار روند نزولی ورود گردشگران خارجی به کشور ترکیه است. در این سال، تعداد گردشگران ورودی به کشور ترک‌‌ها به ۳۶میلیون و ۲۰۰هزار نفر رسیده است که حاکی از نزولی ۱٫۶۱درصدی است. بنا بر گزارش‌های منتشره در درگاه وزارت فرهنگ و گردشگری جمهوری ترکیه، این روند نزولی، با گذشت زمان، سرعتی بیشتر به خود گرفته‌ است. تعداد مسافران به این کشور در دو ماهه اول سال میلادی از ۲میلیون و ۷۰۰هزار نفر در سال ۲۰۱۵ به ۲میلیون و ۴۰۰هزار نفر در سال ۲۰۱۶ سقوط کرده است که نزولی ۸٫۴۸ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین اگر به تفکیک وسایل حمل‌ونقل به آمار ورود گردشگران بنگریم، خواهیم دید که در ماه فوریه سال جاری میلادی، سفر به ترکیه از طریق هواپیما ۲٫۵۷درصد، از طریق جاده ۸٫۷۴درصد، از طریق دریا ۸٫۶۲درصد و از طریق قطار ۹۰٫۷۵ درصد کاهش داشته است به طوری که در این ماه تنها ۱۷۱نفر با به کار گیری قطار به این کشور سفر کرده‌اند.

علل متفاوتی برای این کاهش اقبال بیان می‌شود. دولت ترکیه، در سال‌های اخیر، رویکردی استبدادی را در پیش گرفته و پس از گشایش‌های نسبی که اواخر دهه ۹۰ و اوایل هزاره سوم در فضای سیاسی این کشور حاصل شده بود، مجددا راه و روش حاکمان دهه ۶۰ و ۷۰ ترکیه را در پیش گرفته است. دولت رجب طیب اردوغان، این روزها با سانسور، سرکوب، تقلب انتخاباتی، فساد مالی و خودکامگی شناخته می‌شود و این تصویر روز به روز بیشتر بر ذهنیت جهانیان بر ترکیه اثر می‌گذارد. روند جاری سیاست در ترکیه، کاهش آزادی‌های اجتماعی را منجر می‌شود و عملا یکی از علل سفر مسافران به این کشور را از بین خواهد برد. از طرف دیگر رویای اردوغان برای احیای امپراتوری عثمانی باعث دخالت‌های بیش از اندازه این کشور در امور داخلی کشورهای همسایه شده و ثبات منطقه را از بین برده است. ملتهب ساختن سوریه و کمک به رشد داعش به شعله‌های آتشی دامن زده که خود ترکیه را نیز گرفتار کرده است. بمب‌گذاری در شهرهای بزرگ ترکیه مانند استانبول و جنگ‌های مرزی با اقلیت کردنشین در خاک ترکیه، سوریه و عراق، یک کشور ناامن را از ترکیه در ذهن گردشگران خارجی تصویر کرده است. این علل، در کنار مسائل دیگری از دسته اقتصاد متزلزل ترکیه در سال‌های اخیر و ماجراجویی‌های خارجی، باعث شده است که روند ورود گردشگر به ترکیه در این سال‌‌ها نزولی باشد.

خـبـر کاهش تقاضا برای دریافت خدمات گردشگری ترکیه، برای کشوری مانند ایران که از شرایطی مشابه ترکیه برخوردار است، در همان منطقه واقع شده و اقتصادی رو به رشد دارد، هیجان‌انگیز است. کاهش تمایل گردشگران به سفر به ترکیه، می‌تواند اقبال بیشتر آن‌ها به ایران را در پی داشته باشد و این برای صنعت گردشگری ایران خبری خوب محسوب می‌شود. اما این اتفاق، مانند یک شمشیر دو لبه است، و همانقدر که می‌تواند به رشد صنعت گردشگری ایران بینجامد ممکن است به ضرر این صنعت نیز منجر شود.

 

  جذابیت خارجی، دشمن پایداری داخلی

گردشگران هر کشور را دو گروه تشکیل می‌دهند؛ گردشگران داخلی و گردشگران خارجی. صنعت گردشگری کشور برای رشد هرچه بیشتر، باید تعادلی را میان این دو جنبه گردشگری برقرار کند. چراکه کاهش تعداد گردشگران داخلی، دو معنی می‌تواند داشته باشد، ناتوانی جمعیت در تامین نیازهایی که بر گردشگری اولویت دارند، یا جذب شدن آن‌ها به بازاری غیر از بازار داخلی گردشگری، که خروج سرمایه از کشور را نتیجه می‌دهد. اینجاست که مشخص می‌شود چرا کاهش تقاضای بین‌المللی خدمات گردشگری ترکیه می‌تواند به ضرر گردشگری و اقتصاد ایران تمام شود. یکی از معادلات اولیه و البته ساده علم اقتصاد، ارتباط قیمت یک کالا یا خدمت با تقاضای آن کالا یا خدمت است. اگر کالا شرایط عمومی کالاهای اقتصادی را داشته باشد، کاهش تقاضای آن، کاهش قیمت را نتیجه می‌دهد. این مساله را به وضوح می‌توان در مورد خدمات گردشگری ترکیه مشاهده کرد. قیمت تورهای ترکیه نسبت به قبل ارزان‌تر شده است و این زنگ خطری است که باید هوشیاری بخش گردشگری کشور را به دنبال داشته باشد.

آمار وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه به تفکیک ملیت نشان می‌دهد که گرچه در سال ۲۰۱۵ و ماه‌های نخستین سال ۲۰۱۶ ورود گردشگر به ترکیه روندی نزولی داشته و در برخی موارد، مانند مورد گردشگران روس تا ۵۰ درصد نیز کاهش داشته است، اما هم‌زمان برخی از ملیت‌‌ها نیز اقبال بیشتری به سفر به ترکیه نشان داده‌اند.

به عنوان مثال، در ماه فوریه ۲۰۱۶ سفر گردشگران استونیایی به ترکیه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴٫۷درصد و سفر گردشگران اهل کوزوو ۱۵٫۹۹درصد افزایش داشته است. بطور کلی، می‌توان به این تحلیل متوصل شد که کاهش قیمت خدمات گردشگری ترکیه، سفر به این کشور را برای جمعیتی که درآمدی کمتر از درآمد متوسط گردشگران عازم ترکیه دارند، میسر ساخته است. آمار وزارت گردشگری ترکیه، نشان می‌دهد که در ماه فوریه سال ۲۰۱۶میلادی سفر ایرانیان به ترکیه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۶٫۸۵درصد رشد داشته است. این مساله را در کنار رشد درآمد ایرانیان، می‌توان ناشی از کاهش قیمت خدمات گردشگری ترکیه، که کالای جایگزینی برای گردشگری ایران محسوب می‌شود، دانست، و این همان خطری است که در پی کاهش تقاضای بین‌المللی سفر به ترکیه برای گردشگری ایران به وجود آمده است.

بی‌شک کاهش تمایل جهانیان برای سفر به ترکیه، می‌تواند فرصتی برای صنعت گردشگری ایران باشد که با جذب گردشگرانی که پیشتر ترکیه را انتخاب می‌کردند، درآمد خود را افزایش دهد. اما هم‌زمان مسوولان ایرانی باید به فکر چاره‌یی باشند که کاهش قیمت سفر به ترکیه، این کشور را جایگزین مقاصد داخلی برای گردشگران ایرانی نکند. بی‌شک، فشارهایی که از سوی نهادهای رسمی اما غیر دولتی، گاه و بیگاه بر مردم کشور تحمیل می‌شود و آزادی‌هایی که در حیطه مسائل شخصی و اجتماعی مردم هستند اما هر از گاهی به اسم حفظ امنیت اخلاقی یا مواردی شبیه این نقض می‌شوند، یکی از علل اصلی ترجیح مقاصد بین‌المللی برای ایرانیان است. این مساله، می‌تواند به خروج سرمایه‌یی عظیم از کشور منجر شود که مغایر با اولویت اقتصادی کشور، یعنی اقتصاد مقاومتی است. ترکیه برای ایرانیان، همچنان جذاب‌تر از اصفهان و کیش است، و این جذابیت، ایران را در معرض خطر قرار خواهد داد. 

مطلب بالا در گروه مطالب عمومی و سیاسی و در این آدرس اینترنتی در تاریخ ۲۵ April 2016 | 5:23 am منتشر شده و گروه اینترنتی خـبـریـنـه آن را بازنشر کرده است.

تبلیغ پایین محتوا

نوشته های مرتبط

تبلیغ بعد از نظرات