آهن: عنصر تقویت کننده یا مهلک










 
images/20070228/Ahan.jpg
 
جام جم آنلاین: گرچه اکثر مردم از این موضوع آگاهند که عنصر آهن باعث تقویت بدن می شود بسیاری هنوز نمی دانند که این عنصر مفید روی دیگری نیز دارد بطوریکه مصرف زیاد آن واقعا محرک ابتلا به بیماری قلبی ، سرطان ، دیابت و سایر بیماری های مهلک است.
به گزارش لایف ساینس محققان دانشگاه کنتاکی خبر بدی برای گوشتخواران علاقمند به آهن دارند. این محققان دریافته اند که میزان اضافی آهن همی یعنی نوعی که در گوشت موجود است باعث ایجاد سنگ کیسه صفرا می شود.
کمبود آهن خون یک مشکل جدی است که بیلیون ها نفر و اکثرا در کشورهای در حال توسعه نگران آن هستند. پایین بودن سطوح آهن در خون باعث همچنین برای زنان نگران کننده است و به لحاظ آهنی که طی سالهای باروری در هر قاعدگی از دست می دهند از سن ۱۵ تا ۵۰ سالگی دوبرابر مردان نیازمند آهن هستند.
اکثر مردان به دریافت آهن اضافی نیازی ندارند. به این ترتیب فقط دو وعده گوشت قرمز در هفته برای تامین نیاز بدن یک مرد بزرگسال (و زنان یائسه) کافی است. با این حال بسیاری از مردان هر روز گوشت می خورند. معمولا آرد گندم با آهن غنی شده و برخی مردان با مصرف داروهای مولتی ویتامین بر مقادیر دریافتی آهن خود می افزایند.
مشکل این است که مردان و زنان یائسه هیچ راه طبیعی برای خارج کردن این آهن اضافی از بدنشان ندارند. بدن تا زمانی کهنیاز داشته باشد آهن را از مواد غذایی جذب می کند اما رژیم غذایی دارای آهن زیاد باعث می شود مقادیر اضافی این عنصر در اندام ها ذخیره شود.
آهن همی بدست آمده از صدف ، جگر و گوشت قرمز سریعتر از انواع غیر همی که در سبزیجات موجود است جذب بدن می شود.
در واقع اسفناج منبع خیلی خوبی برای آهن نیست زیرا اسید اکسالیک موجود در این گیاه مانع جذب آهن توسط بدن می شود.
اثر آهن در سطح ملکولی در بدن به خوبی شناخته شده است. آهن رادیکال های آزاد ایجاد می کند که ملکولهای واکنشگری هستند که به دیواره های سلولها و DNA حمله می کنند. همچنین عنصر آهن سیستم ایمنی را مهار کرده رشد سلول سرطانی را افزایش می دهد و ایجاد پلاکت های منعقد کننده خون را تحریک می کند و به این طریق احتمال ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی را افزایش می دهد.
با یک آزمایش ساده خون به صورت فریتین سرم می توان از سطوح آهن موجود در خون آگاه شد.
پزشکان می گویند اکثر مردان و زنان یائسه نیازی به دریافت آهن اضافی ندارند بنابراین کسانیکه علاقمندند روزی یک مولتی ویتامین مصرف کنند باید مطمئن شوند نوع بدون آهن است. در ضمن لازم نیست مردم از این پس برای کاهش ذخیره آهن بدنشان خوردن گوشت و صدف را که بهترین منابع آهن همی هستند کنار بگذارند.
یکی از اراههای مناسب بویژه برای مردان برای از دست دادن آهن اضافی بدن اهداء خون است. به گفته محققان افراد سالم می تواند دو تا سه بار در سال برای سلامت خود و کسانی که به خون نیازمندند این کار را انجام دهند.