خالق فیس بوک خود را بی خدا می داند!

مارک الیوت زوکربرگ (Mark Elliot Zuckerberg) متولد ۱۴ ماه می سال ۱۹۸۴، یک کارآفرین آمریکایی است که سایت شبکه اجتماعی فیسبوک (Facebook Social Networking Site) را به همراه داستین موسکویتز (Dustin Moskovitz)، ادورادو ساورین (Edurado Saverin)، و کریس هیوز (Chris Hughes) پایه گذاری کرده است. او به واسطه مالکیت ۴ درصد از سهام فیسبوک به عنوان یک میلیاردر شناخته می شود.

زندگی شخصی. زوکربرگ که در نیویورک متولد و بزرگ شده است، فرزند پدر و مادری یهودی است. او که خود را یک بی دین (atheist) می داند برنامه نویسی را در دوران تحصیلی راهنمایی آغاز کرد. در ابتدا زوکربرگ از توسعه نرم افزارهای کامپیوتری به خصوص بازی ها و ابزارهای ارتباطی لذت می برد. پس از دوران راهنمایی و دبیرستان، او در حالی وارد آکادمی فیلیپس اگزیتر (Philips Exeter Academy) شد که خود را غوطه ور در زبان لاتین ساخته بود. آنموقع زوکربرگ نرم افزاری ساخته بود که به کارگران دفتر پدرش این امکان را می داد که با هم ارتباط برقرار کنند. یک ورژن از بازی ای با نام ریسک (Risk) ساخته بود، و همچنین تحت نام شرکت Intelligent Media Group یک اجرا کننده موسیقی به نام سیناپس (Synaps Media Player) ساخت که از هوش مصنوعی برای یادگرفتن عادات کاربردر مورد موسیقی ها، استفاده می کرد. پخش کننده موسیقی او از مجله معتبر PC Magazine رتبه ۳ را از ۵ دریافت کرد. مایکروسافت و “ای او ال (AOL)” تلاش کردند هم سیناپس ابخرند و هم زوکربرگ را به خدمت بگیرند اما او تصمیم گرفت به کالج هاروارد وارد شود که اینکار را در سپتامبر ۲۰۰۲ انجام داد. آنموقع او به اجرای اشعار حماسی (با صدای موزون برای عموم خواندن اشعار) مانند ایلیاد معروف یود.

زوکربرگ به طور روشن خود را هکر می داند و می گوید هک کردن به معنای “شکستن و وارد شدن” نیست، بلکه “نترسیدن از شکستن موارد مختلف به منظور بهتر نمودن آنها” است. فیسبوک هر شش تا هشت هفته مجالس Hackatons (مجالسی که در آن هکرها برای تبادل نظر و انجام پروژه های مختلف برای مدتی دور هم جمع می شوند) را برگزار می کند که شرکت کنندگان در آن یک شب مهلت دارند پروژه ای را به پایان برسانند. فیسبوک برای این مجالس موسیقی، غذا، و نوشیدنی تهیه می کند و بسیاری از کارمندان آن نیز از جمله خود زوکربرگ در آن شرکت می کنند. زوکربرگ به نشریه وایرد (Wired) می گوید، “ایده این مجالس این است که شما می توانید در یک شب، یک چیز کاملا خوب تولید کنید، و این ایده امروز بخشی از شخصیت فیسبوک است… و به طور قطع در عمق شخصیتی من جا دارد”.

زوکربرگ در صفحه فیسبوک خود این موارد را به عنوان علایق شخصی برگزیده است: آزادی (Openness)، ساختن چیزهایی که به افراد کمک کند با هم ارتباط داشته باشند و چیزهایی که برایشان مهم است به اشتراک بگذارند، انقلاب ها (Revolutions)، جریان اطلاعات (Information flow)، ساده زیستی (Minimalism).

مجله “ونیتی فیر (Vanity fair)” در سال ۲۰۱۰ در لیست ۱۰۰ تایی “تاثیرگذارترین افراد در عصر اطلاعات” زوکربرگ را در رتبه اول و در سال ۲۰۰۹ او را در رتبه ۲۳ قرار داد.

فیسبوک

داستان تاسیس فیسبوک. زوکربرگ ارائه فیسبوک را در ۴ فوریه سال ۲۰۰۴ در اتاقش در خوابگاه دانشگاه هاروارد شروع کرد. ایده کار از زمانی که در آکادمی فیلیپس اگزیتر فعالیت می کرد آمده بود، این آکادمی مانند تمام کالج ها طبق یک سنت بسیار قدیمی هر سال لیستی از دانشجویان، استادان، و کارمندان خود را به همراه عکسی پرتره از آنها ارائه می کرد، این لیست “فیسبوک (Facebook)” نام داشت. آنموقع فیسبوک زوکربرگ در حیطه دانشگاه هاروارد فعالیت می کرد تا زمانی که او تصمیم گرفت با کمک هم اتاقیش داستین موسکویتز (Dustin Moskovitz) کارش را به دانشگاه های دیگر نیز گسترش دهد. در ابتدا آنها فیسبوک را به دانشگاه های استنفورد، دارتموث، کلمبیا، دانشگاه نیویورک، کورنل، براون و یل ارائه کردند و بعد از آن بود که دیگر مراکز آموزشی نیز می توانستند از طریق روابط اجتماعی با هارواردی ها به فیسبوک راه پیدا کنند.

ورودی مرکز اصلی فیسبوک در پالوآلتو
زوکربرگ به همراه موسکویتز و چند دوست دیگرش به پالو آلتو (Palo Alto) کایفرنیا نقل مکان کرده و خانه کوچکی را به عنوان دفتر کار رهن کردند. در تابستان همان سال زوکربرگ با پیتر تیل (Peter Theil) آشنا شد که حاضر به سرمایه گذاری در شرکت جدید او بود. آنها اولین دفتر کارشان را در تابستان ۲۰۰۴ گرفتند و به گفته زوکربرگ آنها که قرار بود آخر تابستان به هاروارد برگردند در نهایت تصمیم گرفتند برای همیشه در همان کالیفرنیا بمانند. در جولای سال ۲۰۱۰ بود که زوکربرگ در وبلاگ فیسبوک اعلام کرد این شرکت کاربر ۵۰۰ میلیونیم خود را نیز به دست آورده است.

داستان وایرهاگ (WireHog). یک ماه پس از ارائه فیسبوک در سال ۲۰۰۴، دانشجوی دیگری به نام وین چنگ (Weyne Chang) سرویسی به نام i2hub را ارائه داد که آنهم فقط در حیطه دانشگاه فعالیت می کرد. تمرکز این سیستم روی اشتراک مستقیم فایل میان کامپیوترها (peer-to-peer file sharing) بود. در آن زمان هر دو سرویس فیسبوک و آی تو هاب مورد توجه قرار گرفته بودند و به سرعت بر تعداد کاربران آنها افزوده می شد. در آگوست ۲۰۰۴ زوکربرگ به همراه سه نفر از دوستانش یک سرویس اشتراک گذاری فایل را برای رقابت با آی تو هاب ارائه دادند که وایرهاگ نام داشت. این سیستم در آینده به پلتفرم برنامه نویسی برای فیسبوک تبدیل شد. در هر صورت وایرهاگ در مقابل آی تو هاب قدرت رقابتی از خود نشان نداد و تابستان همان سال پرونده آن بسته شد.

پلتفرم برنامه نویسی برای فیسبوک. در ۲۴ می سال ۲۰۰۷ زوکربرگ پلتفرم فیسبوک را معرفی کرد، یک بستر برای برنامه نویسانی که می خواستند نرم افزارهای شبکه اجتماعی خود را تحت فیسبوک عرضه کنند. طی چند هفته، تعداد زیادی برنامه کاربردی ساخته شد و بعضی از آنها حتی میلیون ها کاربر داشتند. تعداد برنامه نویسانی که تحت فیسبوک برنامه می نوشتند به بیش از ۸۰۰ هزار نفر در سراسر جهان رسیده بود. در ۲۳ جولای سال ۲۰۰۸ زوکربرگ سرویس “اتصال فیسبوک (Facebook connect)” را معرفی کرد که درحقیقت نسخه ای از پلتفرم فیسبوک برای کاربران است.

داستان بیکن (Beacon). 6 نوامبر سال ۲۰۰۷، برای زوکربرگ زمان معرفی “سیستم تبلیغت اجتماعی” جدیدی بود که او آنرا بیکن نامیده بود. این سیستم به کاربران اجازه می داد بر اساس گشت و گذارشان در سایت های دیگر، اطلاعات مورد نظرشان را با دوستان فیسبوکشان به اشتراک بگذارند.به عنوان مثال کسانی که اجناس خود را در ای بی (eBay) می فروشند می توانستند به طور خودکار به روز رسانی های اجناسشان را در صفحه فیسبوک دوستانشان به اشتراک بگذارند. این سیستم به علت مسائل مربوط به حریم خصوصی کاربران به سرعت زیر ذره بین افراد و گروه های مختلف قرار گرفت. زوکربرگ و فیسبوک از پاسخگویی سریع به انتقادات خودداری کردند تا اینکه در ۵ دسامبر ۲۰۰۷ زوکربرگ طی نوشتاری در وبلاگ فیسبوک مسئولیت تمام مسائل بیکن را به عهده گرفت و راهی ساده تر را برای خروج از این سیستم ارائه کرد.

تحقیقات جنایی پاکستان. در جون ۲۰۱۰ دادستان جمهوری اسلامی پاکستان “محمد ازهر صدیق” یک سلسله تحقیقات جنایی را در مورد زوکربرگ و دیگر موسسین فیسبوک آغاز کرد. این اقدام در پی این انجام شد که شخص “دراو محمد” حرکتی اعتراضی را بر علیه پاکستان در فیسبوک آغاز کرد. این تحقیقات همچنین یک خانم آلمانی ناشناس را نیز در بر می گرفت که این حرکت را در فیسبوک ایجاد کرده بود. صدیق از پلیس کشور می خواست با هماهنگی با اینترپل زوکربرگ و سه موسس دیگر فیسبوک را به جرم “توهین به مقدسات” دستگیر کند. در ۱۹ می سال ۲۰۱۰ سایت فیسبوک به طور موقت در پاکستان بسته شد تا اینکه فیسبوک در پایان ماه می این حرکت اعتراضی را از سایت حذف کرد. صدیق از همتای خود در سازمان ملل نیز می خواست که مسئله را در حد سازمان ملل نیز بالا ببرد. درهر صورت هیچ پرونده ای به طور رسمی برای زوکربرگ باز نشد.

داستان پاول سگلیا (Paul Ceglia). در ۳۰ جون ۲۰۱۰ پاول سگلیا صاحب یک شرکت تولید حبه های چوب سوختی در نیویورک در دادگاه ادعایی را بر علیه زوکربرگ مطرح کرد بر این اساس که ۸۴% مالکیت فیسبوک را مطالبه می کرد و همچنین اینکه زوکربرگ باید تمام خسارت های مالی را نیز جبران کند. بر پایه این ادعا، او و زوکربرگ در ۲۸ آوریل سال ۲۰۰۳ قرارداردی را امضا کرده اند که بر اساس آن در ازای ۱۰۰۰ دلار، سگلیا صاحب ۵۰ درصد درآمد فیسبوک می شود به علاوه ۱ درصد سهام روزانه بعد از تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۰۴ تا زمانی که وب سایت کامل شود. آن زمان زوکربرگ روی پروژه های دیگری نیز کار می کرد از جمله فیس مش (Facemash) که ماده اولیه فیسبوک بود، اما اصلا تا تاریخ ۱ ژانویه سال ۲۰۰۴ دامین thefacebook.com را ثبت نکرده بود. مدیران فیسبوک این ادعا را به عنوان اینکه کاملا پوچ است رها کردند. بری اشنیت (Barry Schnit) سخنگوی فیسبوک یکبار در مصاحبه ای گفت موکلین سگلیا قبلا هم تلاش ناموفقی را برای اینکه خارج از دادگاه به اهداف خود برسند انجام داده بودند. در یک مصاحبه با ای بی سی (ABC World News) زوکربرگ گفت که اطمینان دارد هیچوفت چنین توافقی را امضا نکرده است. آنموقع زوکربرگ برای سگلیا روی پروژه ای با عنوان StreetFax کار می کرده است. قاضی دادگاه حکم جلوگیری از هرگونه نقل و انتقالی که شامل مالکیت فیسبوک باشد را صادر کرد. در پاسخ نیز فیسبوک پرونده را به دادگاه فدرال انتقال داد و درخواست لغو این حکم را نمود. به عقیده فیسبوک این حکم هیچ مانعی برای فعالیت های شرکت ایجاد نمی کند اما از وجهه قانونی نیز برخوردار نیست.

داستان فیلم شبکه اجتماعی. فیلمی بر پایه مارک زوکربرگ و سال های تاسیس فیسبوک با نام شبکه اجتماعی در تاریخ ۱ اکتبر ۲۰۱۰ روی پرده های سینما اکران شد. بعد از اینکه زوکربرگ از فیلم اطلاع پیدا کرد گفت : “فقط ایکاش کسی در مورد من تا زمانی که زنده هستم فیلمی نمی ساخت”. همچنین وقتی ماجرای فیلم روی اینترنت درز پیدا کرد و مشخص شد که این فیلم تصویری کاملا مثبت از زوکربرگ ارائه نمی دهد او گفت تمایل دارد خودش را به عنوان “انسانی خوب” ارائه کند.

فعالیت های خیرخواهانه. در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۰ زوکربرگ ۱۰۰ میلیون دلار را به عنوان کمک هزینه به نیوآرک (Newark) سیستم آموزشی نیوجرسی اهدا کرد. انتقاداتی در مورد تاریخ این کمک به زوکربرگ وارد شد بر این اساس که نزدیکی آن با اکران فیلم “شبکه اجتماعی”، نشان می دهد که زوکربرگ می خواسته بر خلاف تصویر منفی ای که فیلم از او نشان می دهد رفتار کند. زوکربرگ اینگونه پاسخ می دهد : “موضوع حساسیت من در مورد زمان اکران فیلم این بوده است که من نمی خواستم مقوله مطبوعاتی فیلم “شبکه اجتماعی” هیچگونه اختلاطی با پروژه نیوآرک پیدا کند. در این فکر بودم که این کمک بدون اطلاع کسی انجام گیرد در اینصورت هر دو مسئله مستقل از یکدیگر باقی می ماندند”. در هر صورت شهردار نیوآرک اعلام کرد او و فرماندار نیوجرسی مجبور بودند زوکربرگ را فانع کنند کمک به صورت ناشناس انجام نگیرد.

در ۸ دسامبر ۲۰۱۰ زوکربرگ طی اطلاعیه ای اعلام کرد که به عنوان یک از امضا کنندگان کمیته گیوینگ پلج (Giving Pledge) درآمده است. کمیته ای که برای تشویق میلیاردرها به خرج بیشتر پولشان در راه های خیرخواهانه فعالیت می کند.