روزه‌داری در بیماران دیابتی‌







ارتقای سلامت جسمانی که از پیامد‌های روزه‌داری است، در صورتی حاصل می‌شود که فرد روزه‌دار شرایط جسمانی روزه گرفتن را داشته باشد و اصول صحیح روزه‌داری را رعایت کند.



در بیماران دیابتی روزه می‌تواند با عوارضی از قبیل کاهش قند خون، افزایش قند خون، کم‌آبی و حتی کمای دیابتی همراه شود. لذا بیماران دیابتی باید شرایط روزه‌داری را داشته باشند.


روزه‌داری در چه بیمارانی ممنوع است؟


۱- بیماران دیابتی که بیماری آنها کنترل شده نیست.

۲- بیماران دیابتی که به رژیم دارویی خود عمل نمی‌کنند.

۳- بیمارانی که سابقه کمای دیابتی، DKA دارند.

۴- بیماران مبتلا به دیابت که باردار می‌شوند و بیمارانی که در بارداری دچار دیابت می‌شوند.

۵- بیماران دیابتی که به طور همزمان دچار عفونت در جایی از بدن هستند.

۶- بیمارانی که علاوه بر دیابت، دچار بیماری یا عارضه جدی دیگری مثل فشار خون کنترل نشده یا بیماری قلبی هستند.

۷- بیماران دیابتی مسنی که اختلال تمرکز و حواس دارند.

۸- بیماران دیابتی که تنها زندگی می‌کنند (خصوصا در کسانی که انسولین یا گلی بن کلامید مصرف می‌کنند)‌.

۹- روزه‌داری در بیمارانی که تحت درمان با انسولین هستند توصیه نمی‌شود.


روزه‌داری در چه بیمارانی مجاز است؟


بیماران دیابتی نوع ۲ که بیماری آنها کنترل شده باشد (قند ناشتا کمتر از ۱۶۰ و قند غیرناشتا کمتر از ۲۵۰) و عفونت یا نوسانات قابل توجه در سطح قند خون نداشته باشند.

بیماران دیابتی نوع ۲ که دیابتشان پایدار و وزنشان زیاد است، از روزه گرفتن سود خواهند برد.

روزه‌داری تصمیمی مهم در بیمار دیابتی است و فردی که تصمیم به روزه گرفتن دارد باید توصیه‌های مربوط به تغذیه، فعالیت‌های فیزیکی، کنترل قند خون و مصرف داروها را رعایت کند و حتما باید با پزشک خود در زمینه توانایی و شرایط روزه گرفتن، مشورت کند.

مراقبت‌های روزه‌داری در هر فردی منحصر است و بر حسب فرد فرق می‌کند. قند خون حین روزه‌داری باید مکرر و به دقت کنترل شود (حداقل قبل از افطار و ۲ ساعت پس از افطار)؛ مقادیری که توسط انجمن دیابت ایران برای کنترل قند خون پیشنهاد شده، به شرح ذیل است:

– قبل از سحر و افطار حداکثر باید ۱۲۰ باشد.

– 2 ساعت بعد از سحر و افطار حداکثر باید ۱۶۰ باشد.

– ساعت یک تا ۳ بعدازظهر باید حداقل ۷۰ باشد.

اگر قند خون ۲ ساعت بعد از افطار بیش از ۲۵۰ باشد، روزه‌دار باید مقدار شام مصرفی خود را در روز بعد ۲۰ درصد کاهش دهد؛ اگر قند خون طی روزه‌داری کمتر از ۶۰  یا بیشتر از ۳۰۰  باشد، فرد روزه‌دار باید روزه را افطار کند.

غذای افطار در بیمار دیابتی باید به چند وعده تقسیم شود زیرا مصرف مواد غذایی به صورت وعده کامل با افزایش قند همراه خواهد بود.

کربوهیدرات‌های ساده برای افطار و کربوهیدرات‌های پیچیده برای سحر انتخاب مناسب‌تری است. مصرف مایعات کافی (حداقل ۲ لیتر) در زمان غیرناشتایی از بروز کم‌آبی جلوگیری می‌کند.


دکتر مهشید معصوم‌بابایی
متخصص بیماری‌های داخلی‌