پژوهشگران دانشگاه تبریز از ابداع فن‌آوری جدید ساخت «آزمایشگاه روی تراشه» برای نخستین بار در جهان خبر دادند

پژوهشگران دانشکده شیمی دانشگاه تبریز با ابداع روشی ساده و ارزان برای تولید سیستم‌های «آزمایشگاه روی تراشه» (Lab on a chip) یک بار مصرف برای نخستین بار در جهان، موفق به ساخت نخستین نمونه این تراشه‌ها در کشور شدند.


دکتر محمد حسین سرورالدین، رییس دانشگاه تبریز و مجری این طرح با اعلام این مطلب به خبرنگار «فن‌آوری» خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، دستیابی به این فن‌آوری را که به «سیستم تجزیه کلی میکرو» نیز معروف است حاصل پنج سال تلاش و تحقیق در دانشگاه تبریز عنوان کرد و گفت: با بهره‌گیری از فن‌آوری «آزمایشگاه روی تراشه» امکان انجام انواع آزمایش‌های شیمیایی بر روی یک تراشه کوچک فراهم می‌شود. پیش‌بینی می‌شود که با گسترش فن‌آوری «آزمایش بر روی تراشه»روش‌ها و ابزار آزمایشگاهی کنونی جهان تغییر کرده و چه بسا یک سالن مجهز آزمایشگاهی در یک چمدان کوچک خلاصه شود.


وی خاطرنشان کرد:از دیگر مزایای این سیستم پیشرفته آزمایشگاهی، قابل حمل بودن، کاهش حجم نمونه و واکنشگر مصرفی، کاهش زمان و عدم نیاز به ‌تجهیزات مختلف حرارتی و … است، به طوری که مدت رسیدن به نتیجه یک آزمایش را در دوره‌های مختلف از چند ساعت و یا حتی چند روز به کمتر از یک دقیقه رسانده است.


این استاد شیمی تصریح کرد: همان طور که ساخت IC (مدارات مجتمع) که مایه الهام شیمیدان‌ها در ساخت سیستم‌های «آزمایشگاه روی تراشه» بوده، به انقلابی عظیم در صنعت الکترونیک جهان منجر شد، اختراع این تراشه‌ها که به ICL (آزمایشگاه شیمیایی متراکم شده) هم موسومند، انقلابی بزرگ در صنایع آزمایشگاهی جهان محسوب می‌شود.


دکتر سرورالدین با اشاره به تاثیرات عمیق این فن‌آوری در صنایع پزشکی، داروسازی، بیوتکنولوژی، علم شیمی و محیط زیست، خاطرنشان کرد: چیپ‌هایی که در تکنیک Lab on a chip استفاده می‌شوند، می‌توانند از یک طرح ساده تا یک طرح پیچیده باشند. این تراشه‌ها به نحوی طراحی می‌شوند که تمامی مراحل آزمایش از جمله ورود نمونه‌ها و محرک‌ها، حرکت مایع در میکروکانال‌های آن، مرحله میکسینگ، جداسازی، واکنش و تشخیص و سرانجام بیرون راندن محصول از آن امکان‌پذیر است.


وی خاطرنشان کرد: در سیستم‌های ساده Lab on a chip برای ورود نمونه‌ها، از تکنیک‌های مکانیکی نظیر سرنگ و در طرح‌های پیچیده‌تر از روش‌های فیزیکو شیمیایی استفاده شود.


این استاد شیمی تجزیه در ادامه به ایسنا گفت: ما در تحقیقات خود موفق به ابداع تکنولوژی جدیدی برای ساخت چیپ‌های Lab on achip شده‌ایم که در مجامع بین‌المللی نیز ارائه و مورد توجه قرار گرفته است.


 مزیت اصلی این فن‌آوری جدید، یک بار مصرف بودن چیپ‌های تولیدی است چون مشکلی که در سطح بین‌المللی وجود دارد، تکنولوژی پیچیده و هزینه سنگن ساخت چیپ‌هاست؛ در حالی که با فن‌آوری ساده ابداعی، علاوه بر تسهیل چشمگیر فرایند ساخت تراشه‌ها و کاهش زمان آن، هزینه‌های ساخت تراشه‌ها هم به شدت کاهش یافته است. علاوه بر این مشکل آلودگی تراشه‌ها نیز به دلیل یک‌بار مصرف بودن برطرف شده است.


وی در پایان با اشاره به توجه فزاینده و توسعه تحقیقات در مقیاس میکرو و نانو در کشور اظهار داشت: یکی از کارهایی که جای آن در کشور ما خالی است فعالیت در زمینه‌های سخت افزاری این فن‌آوری‌هاست که اجرای این طرح در راستای پاسخگویی به چنین نیازی صورت گرفته است.