شفاعت اولیاى الهى، در چه مرحله‏اى شامل حال گنه‏کاران مى‏شود؟

انسان از هنگام قبض روح، مراحل گوناگونى همچون: سکرات مرگ، عالم برزخ، گذرگاه‏هاى روز قیامت و حسابرسى اعمال را در پیش دارد. شفاعت اولیاى الهى براى انسان گنه‏کار، داراى مراحل و مراتبى است.
این شفاعت، بر اساس رابطه معنوى میان شخص با اولیاى الهى است. هر اندازه این رابطه بیشتر و قوى‏تر باشد، تأثیر آن نیز بیشتر خواهد بود. بر این اساس گستره شمول شفاعت در حق گنه‏کاران متفاوت است. ر.ک: تجسم عمل و شفاعت، ص ۱۱۵. ممکن است هنگام مرگ، باعث نجات از سختى سکرات مرگ باشد و یا کسانى در برزخ مورد شفاعت قرار گیرند. بحارالانوار، ج ۲۷، ص ۱۵۸، ح ۳. برخى نیز بعد از طى مراحل گوناگون پس از مرگ و چشیدن سختى‏ها و وحشت برزخ و موقف‏هاى قیامت، مورد مغفرت خداوند قرار گیرند و از دوزخى شدن نجات یابند. همچنین برخى دیگر پس از دخول در جهنم و چشیدن عذاب، قابلیت مغفرت و بخشش الهى را پیدا کنند و آن‏گاه با شفاعت از آتش دوزخ نجات یابند. روایات اهل سنت: صحیح مسلم، ج ۱، ص ۱۱۷.
امام صادق(ع) مى‏فرماید: «اى شیعیان! به اتکاى شفاعت ما گناه نکنید. به خدا سوگند! شفاعت ما به مرتکب زنا نمى‏رسد؛ مگر پس از آنکه عذاب دردناک الهى و هول و ترس جنهم را بچشد». کافى، ج ۵، ص ۴۷۶، ح ۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۳۱، ح ۷۰.
و نیز: «کسانى که [ به واسطه گناهانشان ]حد و کیفر الهى بر آنان لازم آمده، مسلمان فاسق‏اند و در جهنم همیشگى و ابدى نیستند؛ بلکه روزى از جهنم [ به شفاعت‏] خارج مى‏شوند و شفاعت جایزه و پاداشى براى آنان است [ به سبب ایمان و آن مقدار از عمل صالح که انجام داده‏اند]» بحار الانوار، ج ۸، ص ۴۰، ح ۲۲ و ۲۳..
امام باقر(ع) مى‏فرماید: «گروهى از مردم در آتش مى‏سوزند و خوب که گداخته شدند، شفاعت به سراغشان مى‏آید». میزان الحکمه، ج ۱، ص ۴۷۵، ح ۲۹۴۰.
در حقیقت گنه‏کارانى که ایمان به خدا و پیوند معنوى با اولیاى الهى را حفظ کرده‏اند، در برزخ، یا گذرگاه‏هاى قیامت و یا در دوزخ، تا حدى به مجازات اعمال خود مى‏رسند و همین کیفرها، مقدمه‏اى بر پالایش از عوارض گناه آنان شده و قابلیت مغفرت و بخشش الهى از طریق شفاعت را پیدا مى‏کنند.