موفقیت بی‌سابقه اخترفیزیکدان برجسته ایرانی رصدخانه«استکهلم»

دکتر کامبیز فتحی، اخترفیزیکدان جوان ایرانی و همکارانش در تازه‌ترین تحقیقات خود برای نخستین بار موفق به اثبات عملی برخی تئوری های کهکشان شناسی و تفکیک حرکت های موضعی و کلی کهکشان ها شدند.


به گزارش خبرنگار «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، یافته‌های اخیر این اخترشناسی جوان ایرانی به عنوان یکی از سه مقاله برتر نجومی در یکی از شماره‌های اخیر نشریه Astronomy and Astrophysics به چاپ رسیده است.


انتخاب مقاله دکتر فتحی و همکارانش به عنوان مقاله برگزیده از بین صدها مقاله واصل شده و دهها مقاله پذیرفته شده در این مجله معتبر علمی که از آن به عنوان یکی از انگشت شمار نشریات علمی برتر جهان در حوزه گسترده اخترشناسی یاد می‌شود حاکی از اهمیت بالای یافته‌های ارائه شده در آن نه فقط در حوزه کهکشان شناسی که در کل زمینه‌های متنوع نجوم است.



دکتر کامبیز فتحی که سرپرستی گروهی بین‌المللی از اخترشناسان را در این تحقیقات بر عهده داشته است در سال ۱۳۵۳ در شهر «سقز» در استان کردستان به دنیا آمده و تحصیلات مقدماتی خود را تا سال دوم راهنمایی در ایران طی کرد.



وی تحصیلات کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته ریاضی در دانشگاه «اپسالا» سوئد سپری کرد و دوره کارشناسی ارشد اخترفیزیک نظری را در دانشگاه «کمبریج» انگلستان پشت سر گذاشت.



فتحی از سال ۲۰۰۰ تحصیلات دکتریش را در رشته اخترفیزیک در مؤسسه اخترشناسی Kapteyn هلند – با کار در مراکز تحقیقاتی آمریکا، هلند و فرانسه – آغاز کرد.



زمینه تحقیقات رساله وی، بررسی شکل کهکشان‌های مارپیچی و دینامیک فیزیکی آنها و مطالعه نحوه ایجاد و روند تکامل آنها بوده است.



این اخترفیزیکدان جوان ایرانی در حال حاضر فعالیت های پژوهشی‌اش را در دانشگاه «استکهلم» سوئد و مؤسسه تحقیقات اختر فیزیک‌ در جزایر «قناری» اسپانیا ادامه می‌دهد که زمینه اصلی این تحقیقات کهکشان‌های مارپیچی و نحوه سرازیر شدن مواد به درون ابرسیاه‌ چاله ‌مرکزی آنهاست.


دکتر فتحی در گفت و گویی تلفنی با خبرنگار «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در تشریح تحقیقات اخیر خود اظهار داشت: به طور کلی در مطالعات کهکشان شناسی دو روش عمده مطرح است که شامل تصویربرداری از کهکشان ها و ارائه و بسط تئوری های علمی با بررسی تصاویر تهیه شده و دیگری که من هم در تحقیقاتم از آن پیروی می‌کنم مطالعه اسپکتروسکوپیک کهکشان هاست که نه تنها شکل کهکشان ها که حرکات درون آنها را نیز نشان می‌دهد.




















وی خاطر نشان کرد: ما در تحقیقات اخیر خود کهکشانی موسوم به NGC 628 را بررسی کردیم که ظاهرا عادی به نظر می‌رسید ولی مطالعات اسپکتروسکوپیک ما سه یافته مهم را به دنبال داشت. در این مطالعه توانستیم با توسعه تکنیک های موجود سرعت حرکت ابرهای گازی درون این کهکشان را اندازه گیری کرده و سرعتهایی را که ناشی از وجود این بادها (فعل و انفعالات موضعی) بود از سرعت کلی کهکشان (سرعت دور شدن آن از ما) که ناشی از ساختارهای مارپیچی آن است تفکیک کنیم.


دکتر فتحی تصریح کرد: در درون کهکشان ها علاوه بر فرو ریختن ابرهای گازی بر روی هم در اثر فعل و انفعالات کهکشان، بادهای زیادی نیز در پی تولد ستارگان جدید در داخل این ابرها ایجاد می‌شوند که قسمت های بیرونی ابرها را به سمت خارج سوق می‌دهند. سرعت این بادها بسیار بالاست به طوری که بنابر تخمین‌ها به هزاران کیلومتر بر ثانیه بالغ می‌شود.


وی با اشاره به این که گازهای درون کهکشان ها که محل تولد ستارگان جدیدند کانون تغییر و تحولات جدی در شکل و ساختار درونی کهکشانها هستند، اظهار داشت: ما در تحقیقات خود توانستیم با استفاده از تجهیزات منحصر به فردی که در مرکز تحقیقات نجومی جزیره قناری داریم گاز ایجاد کننده ستاره‌ها را با دقت بسیار بالا مورد مطالعه قرار داده و ساختار جالب توجه کهکشان NGC 628 را که فرمی دو بخشی دارد مستقیما بررسی کنیم. این کهکشان به صورتی است که علاوه بر ساختار کلی آن بخش بسیار کوچکی به فرم دیسک در وسط آن تشکیل شده که به سرعت دور خود می‌چرخد.